VGF Elo là phương pháp tính điểm được VGF sử dụng để xác định và liên tục cập nhật tương quan giữa các đội bóng trong Hệ thống Xếp hạng Bóng đá 7 Người hiện tại (đang áp dụng tại VGF Men’s 7s Ranking). Phương pháp được phát triển trên nguyên lý của hệ thống Elo và cách tiếp cận đang được sử dụng trong FIFA World Ranking, đồng thời có những điều chỉnh riêng nhằm phù hợp hơn với đặc điểm thi đấu và mục tiêu xây dựng các hệ thống Ranking của VGF.
Thắng không được 3 điểm, thua cũng không đơn giản là 0
Trong một giải đấu thông thường, cách tính điểm rất quen thuộc:
Thắng: 3 điểm – Hòa: 1 điểm – Thua: 0 điểm.
Điểm đã giành được sẽ được cộng dồn. Đội thắng có thêm 3 điểm, nhưng đội thua không bị lấy đi số điểm nào đã có trước đó.
VGF Elo hoạt động theo một logic khác. Có thể hình dung đơn giản rằng sau mỗi trận đấu, điểm được dịch chuyển từ đội này sang đội kia. Đội thắng lấy điểm từ đội thua. Với một trận hòa, đội được đánh giá thấp hơn cũng có thể lấy điểm từ đội được đánh giá cao hơn. Lượng điểm dịch chuyển bao nhiêu còn phụ thuộc vào tương quan giữa hai đội và kết quả thực tế của trận đấu.
Vì vậy, một đội hoàn toàn có thể thắng và +7,5 điểm; thắng và +15 điểm; hòa nhưng vẫn tăng điểm; hoặc hòa nhưng lại mất điểm. Đó không phải sự bất thường. Đó chính là cách Elo phản ánh giá trị của một kết quả trong tương quan với đối thủ.
1200 điểm không phải là “1200 điểm thi đấu”
Các đội bóng đầu tiên của VGF Men’s 7s Ranking cùng bắt đầu ở mức 1.200 điểm. Con số này là một mốc điểm khởi tạo, không phải thành tích mà các đội đã tích lũy.
Ở thời điểm hệ thống bắt đầu, chưa có dữ liệu thi đấu để phân biệt tương quan giữa các đội, vì vậy tất cả cùng đứng tại một điểm xuất phát. Từ đó, chính kết quả trên sân bắt đầu kéo các đội ra xa mốc 1.200 theo những hướng khác nhau.
0,5 – Con số của một cặp đấu cân bằng
Một thành phần quan trọng trong công thức là We – kết quả dự kiến. Nếu hai đội có điểm Elo bằng nhau trước trận, We = 0,5.
Có thể hiểu đơn giản rằng hệ thống đang đánh giá tương quan giữa hai đội là cân bằng. Khi điểm số giữa hai đội bắt đầu chênh lệch, We cũng thay đổi. Đội đang có số điểm cao hơn được kỳ vọng đạt kết quả tốt hơn, trong khi đội có số điểm thấp hơn bước vào trận đấu với kỳ vọng thấp hơn. Đây cũng là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của Elo:
Kết quả càng khác với điều hệ thống kỳ vọng, biến động điểm càng đáng kể.
Bởi vậy, thắng một đội có số điểm cao và thắng một đội có số điểm thấp sẽ có thể không mang lại cùng một số điểm. Tương tự, thua trước một đội mạnh và thua trước một đội được đánh giá thấp hơn cũng mang những ý nghĩa khác nhau đối với Ranking.
Trọng số I – Không phải mọi trận đấu đều có trọng số như nhau
Trong công thức VGF Elo, I là hệ số thể hiện tầm quan trọng của trận đấu. Điều này cho phép hệ thống xếp hạng (Ranking System) phân biệt giá trị giữa các trận đấu khác có mức độ quan trọng khác nhau thay vì coi mọi kết quả đều có trọng số giống nhau.
Đối với các trận giao hữu chính thức do VGF đứng ra tổ chức, I được quy định có giá trị là 10. Do đó, ba trận đấu trong Ngày thi đấu đầu tiên của VGF 7s Friendly Series – Men đều được tính với cùng hệ số I = 10. Khi áp dụng cho những trận đấu ở những bối cảnh khác, trọng số I sẽ được xác định theo quy định cụ thể của hệ thống.
Hệ số G – Một “sáng tạo riêng” của VGF
Đây là một trong những điểm VGF chủ động điều chỉnh so với công thức đang được sử dụng trong FIFA World Ranking.
Trong công thức FIFA hiện tại, chênh lệch bàn thắng không được sử dụng như một hệ số riêng để làm thay đổi lượng điểm trao đổi sau trận đấu. Với VGF Elo, hệ số cách biệt bàn thắng G được đưa vào để phản ánh thêm cách biệt bàn thắng của kết quả.
Theo công thức hiện tại:
G = (11 + Ga) / 8
Trong đó Ga là chênh lệch bàn thắng giữa hai đội.
Điều này khiến một chiến thắng 6–0 và một chiến thắng 2–1, trong cùng những điều kiện còn lại, không được Ranking nhìn nhận hoàn toàn giống nhau. Đây không chỉ là một lựa chọn về mặt toán học. VGF muốn kết quả của một trận đấu được phản ánh không chỉ ở việc ai thắng, mà ở một mức độ nhất định còn ở trận đấu đã diễn ra như thế nào. Khi cách biệt tiếp tục tăng, đội đang dẫn trước vẫn có động lực duy trì chất lượng thi đấu; đồng thời đội đang bị dẫn cũng có lý do để tiếp tục cạnh tranh, hạn chế cách biệt và tìm kiếm từng bàn thắng cho đến cuối trận.
Nói cách khác, khi một trận đấu đã được tính vào Ranking, tỷ số 1–0 và 6–0 không hoàn toàn giống nhau; và khi đang bị dẫn 0–5, bàn rút ngắn xuống 1–5 vẫn có giá trị đối với hệ thống. Đó là một trong những ý đồ của VGF khi đưa G vào công thức: khuyến khích các đội duy trì sự quyết tâm trong toàn bộ trận đấu, thay vì để trận đấu mất dần ý nghĩa khi thắng – thua đã gần như được xác định.
Tuy nhiên, điều này cũng dẫn đến một hiểu nhầm cần tránh:
VGF Elo không đơn giản là “thắng càng đậm thì càng được nhiều điểm”.
G chỉ là một thành phần trong công thức. Tương quan điểm số trước trận, kết quả thực tế, kết quả dự kiến và hệ số tầm quan trọng của trận đấu vẫn đồng thời quyết định lượng điểm được trao đổi.
Thử nhìn lại ngày thi đấu đầu tiên của VGF 7s Friendly Series – Men
Ngày thi đấu đầu tiên của VGF 7s Friendly Series – Men là một ví dụ đặc biệt dễ quan sát cách hệ thống hoạt động.
Trước khi ba trận đấu diễn ra, cả 6 đội đều có 1.200 điểm. Điều đó có nghĩa cả ba cặp đấu đều bắt đầu trong trạng thái cân bằng theo Ranking: We = 0,5.
Đồng thời, đây đều là các trận giao hữu nên I = 10.
Ngày thi đấu đầu tiên tạo ra một tình huống rất thuận lợi để quan sát tác động của G. Đây là lý do ba chiến thắng trong cùng một Ngày thi đấu tạo ra ba mức biến động khác nhau trên Ranking.
Kết quả:
357 F.C 14–1 VGU F.C
357 F.C. +15 → 1.215
VGU F.C. -15 → 1.185
Namusum Youth 6–0 E-Raptors B
Namusum Youth +10,63 → 1.210,63
E-Raptors B -10,63 → 1.189,38
F.C. Ba Miền 2–1 BU F.C
F.C. Ba Miền +7,5 → 1.207,5
BU F.C. -7,5 → 1.192,5
Nhìn vào đây, đặc điểm đội thắng lấy điểm của đội thua trở nên rất rõ. Tổng rating của hai đội không tự nhiên tăng lên chỉ vì một đội giành chiến thắng. Điểm được dịch chuyển giữa hai phía dựa trên kết quả của cuộc đối đầu. Đây là một khác biệt rất lớn so với cách cộng điểm của bảng xếp hạng một giải đấu.
VGF Elo không cố gắng trả lời “ai thắng nhiều trận nhất?”
Một bảng xếp hạng giải đấu cần tìm ra đội giành được nhiều điểm thi đấu nhất trong một cuộc thi cụ thể. VGF Elo có một mục tiêu khác. Nó sử dụng các kết quả đã được ghi nhận để liên tục điều chỉnh đánh giá về tương quan giữa các đội bóng trong hệ thống.
Vì vậy, khi nhìn vào một số điểm, điều đáng quan tâm không chỉ là đội bóng đã thắng bao nhiêu trận. Hãy nhìn xem họ đã gặp ai, kết quả ra sao và con số ấy đã dịch chuyển như thế nào qua từng trận đấu.
Đó mới là cách đọc VGF Elo.
Hãy cùng xem VGF Elo được áp dụng đầu tiên qua Hệ thống xếp hạng bóng đá 7 người dành cho Nam – VGF Men’s 7s Ranking.
